What will you learn?
- Dlaczego okres przejściowy i pierwsze 21 dni laktacji u krów mlecznych są kluczowe dla całej produkcji mleka?
Okres okołowycieleniowy i pierwsze trzy tygodnie laktacji decydują o apetycie, stabilności metabolizmu i skali ujemnego bilansu energetycznego, który wpływa na dalszą mleczność, płodność i zdrowie krowy. Jeśli po wycieleniu produkcja mleka rośnie szybciej niż pobranie suchej masy, wzrasta ryzyko ketozy, stłuszczenia wątroby i utraty kondycji.
- Jak zwiększać pobranie suchej masy u krów mlecznych po wycieleniu, żeby dobrze rozpocząć laktację?
Po wycieleniu najważniejsze jest stopniowe zwiększanie pobrania suchej masy, a nie gwałtowne podnoszenie udziału pasz treściwych. Pomaga w tym świeży i jednorodny TMR, częste podgarnianie paszy, stały dostęp do stołu paszowego, brak przepełnienia grupy oraz czysta woda i komfort odpoczynku.
- Jaką rolę w żywieniu krów mlecznych w laktacji odgrywa jakość białka i aminokwasy chronione?
W żywieniu krów mlecznych ważniejsze od samego poziomu białka surowego jest to, czy dawka dostarcza dobrze wykorzystane białko i kluczowe aminokwasy, zwłaszcza chronioną metioninę i lizynę. Lepsze dopasowanie profilu aminokwasowego poprawia wykorzystanie azotu do produkcji mleka i ogranicza straty wynikające z nadmiaru słabo zbilansowanego białka.
- Jakie znaczenie mają kiszonki, struktura TMR i udział kukurydzy w dawce krów mlecznych podczas laktacji?
Skuteczna dawka dla krów mlecznych musi łączyć wysokie pobranie z dobrą strukturą, bo nawet poprawna receptura nie zadziała, jeśli TMR się sortuje albo jest zbyt drobny. Kiszonka z kukurydzy zwykle zwiększa pobranie suchej masy i wydajność mleka, ale jej zbyt duży udział bez odpowiedniej struktury może pogorszyć parametry mleka i bezpieczeństwo metaboliczne stada.
Żywienie krów mlecznych w okresie laktacji decyduje o wydajności, zdrowiu metabolicznym i jakości mleka. W artykule pokazujemy, jak bilansować energię, białko, włókno i dodatki paszowe, by ograniczać ryzyko SARA, spadku pobrania i problemów w starcie laktacji.
What will you find in the article?
Okres przejściowy i start laktacji – moment krytyczny
Żywienie krów mlecznych w okresie laktacji zaczyna się tak naprawdę jeszcze przed pełnym rozruchem laktacji. Okres przejściowy, czyli czas około wycielenia i pierwsze tygodnie po porodzie, decyduje o tym, czy krowa wejdzie w laktację z dobrym apetytem, stabilnym metabolizmem i szansą na wysoki szczyt wydajności. To właśnie wtedy organizm gwałtownie zwiększa zapotrzebowanie na energię, glukozę, białko i składniki mineralne, a jednocześnie pobranie paszy często jeszcze nie nadąża za potrzebami.
Największy problem pojawia się wtedy, gdy po wycieleniu produkcja mleka rośnie szybciej niż pobranie suchej masy. Krowa wchodzi wtedy w negative energy balance, czyli zużywa więcej energii, niż dostaje z dawki. Krótkotrwały deficyt jest zjawiskiem typowym, ale jeśli jest zbyt głęboki albo trwa za długo, zaczynają się straty: spadek mleczności, większe ryzyko ketozy, stłuszczenia wątroby, gorsza płodność i słabsza odporność. W praktyce oznacza to, że pierwsze 21 dni laktacji trzeba traktować jak okres podwyższonego nadzoru żywieniowego.
Jak zwiększać pobranie suchej masy po wycieleniu
Po wycieleniu nie chodzi o to, by gwałtownie „dolać energii”, tylko by systematycznie podnosić pobranie suchej masy. Żwacz musi przystosować się do dawki laktacyjnej, a mikroflora potrzebuje czasu na stabilizację. Dobrze ułożona dawka TMR powinna być smakowita, jednorodna, świeża i podawana regularnie. Pasza zagrzana, przesuszona albo zbyt drobno wymieszana szybko obniża apetyt.
W praktyce zwracasz uwagę na kilka prostych rzeczy: częste podgarnianie TMR, stały dostęp do stołu paszowego, brak przepełnienia grupy oraz komfort po wycieleniu. Krowa, która musi długo stać, walczy o miejsce przy stole albo pije z brudnego poidła, zwykle pobierze mniej suchej masy. A tego nie nadrobisz samym podniesieniem koncentracji energii w dawce.
Dobry start oznacza, że krowa dzień po dniu zwiększa pobranie, a nie „odbija się” od dawki. Właśnie dlatego żywienie krów mlecznych w okresie laktacji trzeba oceniać nie tylko przez parametry laboratoryjne TMR, ale też przez realne zachowanie stada przy stole paszowym.
Skutki ujemnego bilansu energetycznego
Jeżeli pobranie suchej masy jest za niskie, organizm zaczyna intensywnie mobilizować rezerwy tłuszczowe. To częściowo pomaga podtrzymać produkcję mleka, ale ma swoją cenę. Wzrasta obciążenie wątroby, rośnie ryzyko ketozy, a krowa może szybciej tracić kondycję. Taka sztuka często daje mniej mleka w dalszej części laktacji niż krowa, która wystartowała spokojniej, ale stabilnie.
Ujemny bilans energetyczny uderza też w rozród. Krowy z głębokim deficytem energii częściej mają opóźniony powrót aktywności jajników, słabsze objawy rui i gorszą skuteczność zacieleń. Dochodzą do tego zaburzenia metaboliczne, większa podatność na stany zapalne oraz wolniejsze dochodzenie do formy po porodzie. To pokazuje, że żywienie krów mlecznych w okresie laktacji nie dotyczy wyłącznie mleka w zbiorniku, ale całej ekonomiki stada.
Pierwsze 21 dni laktacji: co obserwować
W pierwszych trzech tygodniach po wycieleniu warto codziennie oceniać nie tylko ilość zadanej paszy, ale też sygnały ostrzegawcze. Najbardziej praktyczne są obserwacje, które możesz zrobić bez skomplikowanego sprzętu. Liczy się tempo pobierania TMR, liczba krów przeżuwających w spoczynku, wygląd kału, poziom wypełnienia lewego dołu głodowego i ogólna aktywność.
- spadek apetytu lub pozostawianie większych niedojadów niż zwykle,
- mniejsza liczba krów przeżuwających po karmieniu,
- luźny, pienisty lub bardzo nierówny kał w grupie świeżo wycielonych,
- szybka utrata kondycji i „zapadanie się” sztuk wysokowydajnych,
- niższa niż oczekiwana dynamika wzrostu mleczności po porodzie.
Jeśli te objawy pojawiają się razem, zwykle problem leży w zbyt niskim pobraniu suchej masy, zbyt szybkim podniesieniu udziału treściwych albo złej strukturze dawki. Właśnie na tym etapie najłatwiej stracić potencjał całej laktacji, dlatego start trzeba prowadzić bardzo precyzyjnie.
⚠️ Nagły wzrost koncentratów szkodzi: Zbyt szybkie podniesienie udziału pasz treściwych po wycieleniu zwiększa ryzyko SARA i spadku pobrania suchej masy.
Energia i sucha masa w dawce TMR
We wczesnej laktacji sama „mocna” dawka nie wystarczy. Liczy się połączenie dwóch elementów: odpowiedniej koncentracji energii w suchej masie oraz wysokiego pobrania TMR. Dla krów HF na początku laktacji za praktyczny punkt odniesienia przyjmuje się około 1,6 Mcal NEL na 1 kg suchej masy. Taka wartość, przy wydajności rzędu 35 kg mleka dziennie, pomaga pokryć potrzeby energetyczne bez nadmiernego przeciążania żwacza.
Ile energii potrzebuje krowa dająca 35 kg mleka
Krowa produkująca około 35 kg mleka dziennie potrzebuje dawki, która zapewni nie tylko energię na podtrzymanie funkcji życiowych, ale też na syntezę mleka, odbudowę tkanek po porodzie i utrzymanie odporności. Jeśli TMR ma około 1,6 Mcal NEL/kg suchej masy, a krowa pobiera odpowiednią ilość SM, bilans energetyczny staje się łatwiejszy do opanowania. Problem zaczyna się wtedy, gdy teoretycznie dobra dawka trafia do krowy, która zjada za mało.
W praktyce oznacza to prostą zasadę: gęstość energetyczna nie zastąpi apetytu. Możesz podnieść koncentrację energii, ale jeśli jednocześnie spada przeżuwanie, obniża się pH żwacza i maleje pobranie, efekt będzie odwrotny od zamierzonego. Dlatego w żywieniu krów mlecznych w okresie laktacji energia musi iść w parze z dobrą strukturą dawki i stabilnością fermentacji.
Jaki udział koncentratów i kiszonek sprawdza się w praktyce
U krów we wczesnej laktacji udział koncentratów w TMR zwykle wynosi 35–40% suchej masy, a pozostałą część stanowią kiszonki oraz inne pasze objętościowe. To poziom, który najczęściej pozwala połączyć wysoką podaż energii z bezpieczną pracą żwacza. Zbyt niski udział pasz treściwych ogranicza energię, ale zbyt wysoki szybko podnosi ryzyko podklinicznej kwasicy.
Najlepsze efekty daje dawka oparta na dobrej jakości kiszonce z kukurydzy i kiszonce trawiastej lub sianokiszonce, uzupełniona koncentratami zgodnie z wydajnością grupy. TMR nie może się sortować. Jeśli przy stole paszowym zostają dłuższe frakcje, a krowy wyjadają drobne cząstki i skrobię, pozornie poprawna receptura przestaje działać w praktyce.
Warto też pamiętać, że wydajność na poziomie około 10 300 kg mleka rocznie, przy parametrach rzędu 4,2% tłuszczu i 3,5% białka, wymaga nie tylko energii „na papierze”. Potrzebna jest stabilna jakość suchej masy, regularne zadawanie paszy i dobra organizacja grup technologicznych.
💡 MUN pokazuje straty azotu: Wysoki MUN zwykle oznacza nadmiar białka degradującego się w żwaczu lub zbyt mało energii do jego wykorzystania.
Białko, aminokwasy chronione i źródła białka
Wysoki poziom białka surowego w dawce nie gwarantuje jeszcze dobrego wyniku. Znacznie ważniejsze jest to, ile z tego białka rzeczywiście zostanie wykorzystane do produkcji mleka oraz czy krowa dostaje właściwy zestaw aminokwasów. W praktyce żywienie krów mlecznych w okresie laktacji powinno być oparte nie tylko na procentach CP, ale też na jakości białka i jego dopasowaniu do etapu laktacji.
Chroniona metionina i lizyna w dawce
Badania pokazują, że szczególne znaczenie mają aminokwasy chronione, przede wszystkim metionina i lizyna. Metionina chroniona poprawia wydajność mleka, a dodatkowo może podnosić procent tłuszczu mlecznego. Najlepsze efekty zwykle daje połączenie lizyny z metioniną, ponieważ oba aminokwasy wzajemnie uzupełniają profil białka dostępnego dla krowy po przejściu przez żwacz.
Prosto mówiąc: jeśli białka w dawce jest dużo, ale brakuje kluczowych aminokwasów, organizm nie wykorzysta go efektywnie. Część azotu zostanie wydalona, a Ty zapłacisz za drogie komponenty bez pełnego efektu produkcyjnego. Dlatego lepiej poprawić jakość białka niż bez końca podnosić jego poziom ogólny.
Jak wykorzystać MUN i PUN do oceny białka
Do oceny bilansu białka bardzo przydatne są wskaźniki MUN i PUN. MUN to mocznik w mleku, a PUN to mocznik we krwi. Oba parametry pokazują, czy azot z dawki jest dobrze wykorzystywany. Jeśli wartości są zbyt wysokie, zwykle oznacza to nadmiar białka szybko rozkładanego w żwaczu albo zbyt mało energii fermentacyjnej do jego związania przez mikroorganizmy.
W praktyce wysokiemu MUN często towarzyszy brak poprawy wydajności mimo „bogatej” dawki. To znak, że część białka po prostu się marnuje. Z kolei zbyt niskie wartości mogą sugerować niedobór białka lub słabą podaż azotu dla mikroflory żwacza. Sam wynik laboratoryjny nie wystarczy, ale w połączeniu z analizą mleka, składu TMR i obserwacją kału daje bardzo użyteczny obraz sytuacji.
Groch i bobik jako lokalna alternatywa
Coraz większe znaczenie mają lokalne źródła białka, takie jak groch i bobik. To kierunek ważny zarówno ekonomicznie, jak i środowiskowo. Zastępowanie części importowanych komponentów białkowych krajowymi surowcami może obniżyć ślad węglowy paszy i poprawić niezależność gospodarstwa od wahań rynku.
Dane pokazują, że dodatek grochu polnego do około 7,8% suchej masy może podnosić stężenie NH₃-N w żwaczu oraz MUN, ale bez negatywnego wpływu na wydajność mleka. To ważne, bo oznacza, że lokalne surowce mogą działać dobrze, jeśli są rozsądnie wpisane w bilans energii i włókna. Bobik również bywa wartościową opcją, szczególnie gdy zależy Ci na dywersyfikacji źródeł białka.
W późniejszej laktacji, a także przy bardzo dobrej jakości pastwiska lub pasz objętościowych, mieszanki treściwe zawierające 12–14% białka surowego mogą wystarczyć bez spadku produkcji mleka. To kolejny dowód, że więcej nie zawsze znaczy lepiej.
Włókno, kiszonki i stabilne pH żwacza
Żwacz nie lubi skrajności. Z jednej strony potrzebujesz energii do wysokiej mleczności, z drugiej musisz utrzymać warunki do spokojnej fermentacji. Dlatego dobrze zbilansowana dawka TMR powinna zawierać około 28–30% NDF i 18–20% ADF w suchej masie. Te wartości pomagają utrzymać prawidłowe przeżuwanie, wydzielanie śliny i bezpieczne pH żwacza.
NDF, ADF i włókno fizycznie efektywne
NDF to włókno neutralno-detergentowe, a ADF to włókno kwaśno-detergentowe. Mówiąc prościej, są to frakcje odpowiedzialne za strukturę dawki i tempo jej fermentacji. Sama liczba w analizie nie wystarczy, bo równie ważne jest tak zwane physically effective fiber, czyli takie cząstki paszy, które rzeczywiście zmuszają krowę do przeżuwania.
Gdy w dawce jest odpowiednio dużo dłuższych, stabilnych cząstek, krowa więcej żuje i produkuje więcej śliny. Ślina działa jak naturalny bufor, który pomaga utrzymać właściwe pH żwacza. Jeśli TMR jest zbyt drobny, nawet poprawny poziom NDF na papierze może nie chronić przed SARA.
Kiszonka kukurydziana a trawiasta
W praktyce duże znaczenie ma proporcja kiszonki kukurydzianej do trawiastej. Zastąpienie części kiszonki trawiastej kukurydzianą zwykle zwiększa dry matter intake i podnosi wydajność mleka. Dzieje się tak dlatego, że kiszonka z kukurydzy dostarcza dużo energii i jest chętnie pobierana przez krowy.
Jednocześnie większy udział kukurydzy może obniżać procent tłuszczu w mleku. To ważny sygnał, że przy energii nie wolno zgubić włókna strukturalnego. Zbyt jednostronna dawka oparta na kukurydzy może poprawić litry, ale pogorszyć parametry mleka i bezpieczeństwo metaboliczne stada. Dobrze zbilansowane żywienie krów mlecznych w okresie laktacji wymaga więc patrzenia na wynik całościowo, a nie tylko na zbiornik.
Jak ograniczyć ryzyko SARA
SARA, czyli podkliniczna kwasica żwacza, rozwija się wtedy, gdy przez dłuższy czas pH żwacza zbyt często spada poniżej bezpiecznego poziomu. To nie zawsze daje spektakularne objawy od razu, ale powoli obniża wydajność, pogarsza racice, zwiększa liczbę kulawizn i często obniża tłuszcz w mleku.
- utrzymuj 28–30% NDF i 18–20% ADF w suchej masie TMR,
- nie rozdrabniaj nadmiernie pasz objętościowych,
- unikaj gwałtownych zmian udziału koncentratów,
- dbaj o jednorodne wymieszanie dawki i ograniczenie sortowania,
- obserwuj tłuszcz w mleku, kał i liczbę krów przeżuwających.
W praktyce profilaktyka SARA zaczyna się nie od dodatków buforujących, ale od poprawnego TMR i spokojnego przejścia między grupami żywieniowymi.
✅ Najpierw baza, potem dodatki: Probiotyki, aminokwasy i bolusy działają najlepiej wtedy, gdy TMR ma właściwą energię, włókno i stały dostęp do wody.
Dodatki paszowe wspierające wydajność i metabolizm
Dodatki paszowe mają sens wtedy, gdy rozwiązują konkretny problem lub wspierają konkretny etap laktacji. Nie zastępują źle ułożonej dawki, ale mogą poprawić wykorzystanie paszy, stabilność fermentacji i bezpieczeństwo metaboliczne. Właśnie dlatego warto oddzielić rozwiązania rzeczywiście potwierdzone od produktów, które dobrze wyglądają tylko w katalogu.
Bacillus spp. a mikroflora żwacza
Jedną z ciekawszych grup dodatków są preparaty oparte na Bacillus spp.. Badania wskazują, że ich stosowanie może poprawiać strawność suchej masy i włókna, wspierać efektywność wykorzystania paszy, podnosić poziom glukozy we krwi, a jednocześnie obniżać mleczny mocznik. To oznacza lepsze wykorzystanie składników pokarmowych i mniejsze straty azotu.
Najprościej mówiąc, dobrze dobrane wsparcie mikroflory pomaga żwaczowi pracować równiej. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy stado jest wysoko wydajne, dawka zawiera sporo skrobi albo przechodzisz przez okres zwiększonego ryzyka zaburzeń trawiennych.
Ekstrudowane siemię lniane w dawce
W dawkach opartych na kiszonce kukurydzianej warto rozważyć ekstrudowane siemię lniane. Taki dodatek może ograniczać emisję metanu bez pogorszenia wydajności mleka, a w niektórych układach nawet lekko poprawiać wynik. To rozwiązanie interesujące tam, gdzie liczy się jednocześnie efektywność produkcji i ograniczanie strat energetycznych związanych z fermentacją.
Siemię lniane nie jest jednak „magicznym skrótem”. Działa najlepiej jako element większej układanki: dobrze zbilansowanej dawki, właściwego poziomu włókna i rozsądnego udziału kiszonki kukurydzianej.
Kiedy suplementacja ma największy sens
Największy sens suplementacja ma w trzech sytuacjach: na starcie laktacji, przy wysokiej wydajności i wtedy, gdy w stadzie pojawiają się powtarzalne problemy z apetytem, ketozą, niestabilnym kałem albo słabym wykorzystaniem białka. W takim układzie pomocne mogą być preparaty wspierające apetyt, rozwój mikroflory żwacza oraz profilaktykę ketozy.
W praktyce najpierw oceniasz bazę: pobranie suchej masy, strukturę TMR, wodę, komfort legowisk i temperaturę w oborze. Dopiero potem dobierasz dodatki celowane. Dzięki temu suplement rzeczywiście wzmacnia dawkę, zamiast maskować jej podstawowe błędy.
Woda, dobrostan i monitoring efektów żywienia
Nawet najlepiej policzona dawka nie zadziała, jeśli krowa nie ma komfortu pobierania paszy i picia. Woda jest najtańszym i najważniejszym „składnikiem dawki”. Krowa w laktacji musi mieć do niej stały dostęp, bo już krótkie ograniczenie poboru wody obniża apetyt, pogarsza pracę przewodu pokarmowego i odbija się na mleczności. To szczególnie ważne przy wysokiej koncentracji suchej masy w TMR.
Why water determines feed intake
Krowa produkująca dużo mleka potrzebuje dużych ilości wody nie tylko do samej syntezy mleka, ale też do fermentacji w żwaczu, utrzymania temperatury ciała i przemian metabolicznych. Gdy poidło jest za małe, brudne lub źle rozmieszczone, pobranie spada szybciej, niż zwykle się zakłada. W efekcie obniża się wykorzystanie całej dawki.
W praktyce warto obserwować ruch krów po doju i po zadaniu paszy. Jeśli przy poidłach tworzą się kolejki albo słabsze sztuki mają utrudniony dostęp, problem szybko przełoży się na grupowe wyniki. Właśnie dlatego żywienie krów mlecznych w okresie laktacji trzeba zawsze łączyć z organizacją przestrzeni w oborze.
Jak żywić krowy podczas stresu cieplnego
Podczas upałów krowy jedzą mniej, częściej dyszą i gorzej znoszą dawki silnie fermentujące w żwaczu. W warunkach heat stress warto dbać o chłodzenie, przewiew, suche i wygodne legowiska oraz odpowiednie godziny zadawania paszy. Sama wentylacja bez korekty zarządzania żywieniem zwykle nie wystarcza.
Od strony dawki praktycznej znaczenie ma ograniczenie nadmiaru szybko fermentujących składników i utrzymanie stabilnego pobrania. Pasza powinna być świeża, częściej podgarniana i mniej narażona na zagrzewanie. Im wyższa temperatura, tym szybciej rośnie znaczenie higieny stołu paszowego i jakości TMR.
Jakie wskaźniki kontrolować w stadzie
Skuteczności dawki nie oceniasz wyłącznie po liczbie litrów mleka. Pełniejszy obraz dają dopiero wskaźniki produkcyjne i metaboliczne zestawione z obserwacją krów. Dzięki temu szybciej wyłapiesz problem i skorygujesz żywienie, zanim pojawią się duże straty.
- MUN i PUN jako sygnał bilansu białka oraz strat azotu,
- procent tłuszczu i białka w mleku, szczególnie spadek tłuszczu przy ryzyku SARA,
- pH żwacza lub pośrednie objawy jego spadku, jeśli nie prowadzisz bezpośrednich pomiarów,
- liczbę krów przeżuwających, konsystencję kału i poziom sortowania TMR,
- kondycję ciała, zdrowie racic, płodność i tempo wejścia krów w szczyt laktacji.
Jako punkt odniesienia możesz traktować stado osiągające około 10 300 kg mleka rocznie przy 4,2% tłuszczu i 3,5% białka. Taki wynik nie bierze się z jednego dodatku ani jednego komponentu, tylko z konsekwentnego połączenia dawki, wody, dobrostanu i monitoringu. Właśnie tak powinno wyglądać nowoczesne żywienie krów mlecznych w okresie laktacji.
Frequently asked questions
Ile energii powinna mieć dawka dla krowy na początku laktacji?
Dla krów HF we wczesnej laktacji TMR często układa się na poziomie ok. 1,6 Mcal NEL/kg suchej masy. Przy produkcji ok. 35 kg mleka dziennie taka gęstość energetyczna pomaga pokryć potrzeby bez nadmiernego przeciążania żwacza. Kluczowe jest jednak także wysokie pobranie SM.
Czy więcej białka zawsze oznacza więcej mleka?
Nie. Zbyt wysoki poziom białka może zwiększać straty azotu i podnosić MUN, a nie poprawiać wyniku. Ważniejsza jest jakość białka i bilans aminokwasów, zwłaszcza lizyny i metioniny. W późniejszej laktacji, przy dobrej paszy, 12–14% CP w mieszance może być wystarczające.
Jaki poziom włókna chroni krowę przed kwasicą?
W TMR zwykle dąży się do ok. 28–30% NDF i 18–20% ADF w suchej masie. Liczy się też włókno fizycznie efektywne, czyli dłuższe cząstki pobudzające przeżuwanie i ślinienie. Gdy włókna jest za mało, rośnie ryzyko SARA, kulawizn i spadku tłuszczu w mleku.
Czy krowa w laktacji potrzebuje więcej wody niż zwykle?
Tak. Stały dostęp do świeżej wody jest warunkiem pobrania paszy i produkcji mleka. Już krótkie ograniczenie wody obniża wykorzystanie dawki i mleczność. Latem trzeba dodatkowo zadbać o chłodzenie, bo stres cieplny zmniejsza pobranie suchej masy.
Po czym poznać, że dawka w laktacji jest źle zbilansowana?
Sygnałem może być spadek pobrania paszy, luźny kał, mniej przeżuwania, niższy tłuszcz w mleku lub wysoki MUN. Często pojawiają się też problemy metaboliczne, słabsza płodność i gorsza kondycja racic. Sam litraż mleka nie wystarcza do oceny dawki.
Czy dodatki paszowe naprawdę pomagają w laktacji?
Tak, ale tylko jako uzupełnienie dobrze ułożonej dawki. Bacillus spp. mogą poprawiać strawność i obniżać MUN, a ekstrudowane siemię lniane pomaga ograniczać emisję metanu bez spadku mleczności. W pierwszej kolejności trzeba jednak ustabilizować energię, włókno, wodę i komfort krów.
Dobrze ułożone żywienie krów w laktacji opiera się na stabilnym pobraniu suchej masy, bezpiecznej energii, właściwym włóknie i kontroli wskaźników metabolicznych. Jeśli połączysz te elementy z wodą, dobrostanem i regularnym monitoringiem, łatwiej utrzymasz zarówno wysoką wydajność, jak i zdrowie stada.
Find out more – Click here: https://ruminta.eu/
